Opis
Porta Pia to jedna z bram murów Aureliana w Rzymie, w dzielnicy Nomentano, i jedno z ostatnich dzieł Michała Anioła. To także miejsce, w którym zakończyło się istnienie Państwa Kościelnego: 20 września 1870 roku, kilkadziesiąt metrów od bramy, mury ustąpiły, a bersalierzy weszli do miasta. Rzym stał się włoski.
Zażyczył ją sobie papież Pius IV, stąd nazwa, w miejsce pobliskiej Porta Nomentana, wkrótce zamurowanej. Michał Anioł miał osiemdziesiąt pięć lat. Według Vasariego przedstawił trzy projekty, „wszystkie ekstrawaganckie i piękne”, a papież, człowiek praktyczny, wybrał najtańszy. Prace trwały od 1561 do 1565 roku, a ukończył je Giacomo Del Duca.
Najpiękniejsza jest strona od miasta, na końcu via XX Settembre. Michał Anioł pomyślał bramę raczej jako teatralną kulisę niż przejście: cofnął ją względem murów, by dać więcej sceny prowadzącej do niej ulicy Pia.
Na fasadzie warto wypatrzyć dwie ciekawostki. Po bokach dekoracja przypomina miednicę owiniętą ręcznikiem: legenda głosi, że to żart Michała Anioła, by przypomnieć, że Pius IV pochodził z Medyceuszy z Marignano, rodziny balwierzy, a nie z florenckich Medyceuszy.
Pod jednym oknem znajduje się uśmiechnięty maszkaron, wyrzeźbiony grubo i niedokończony, w którym Rzymianie chcieli rozpoznać samego Michała Anioła. Pod drugim oknem jest ledwie zarysowany głaz: może dowód pośpiechu, z jakim kończono prace.
Fasada zewnętrzna, neoklasyczna, pochodzi z XIX wieku: Virginio Vespignani ukończył ją w 1869 roku z woli Piusa IX, ze statuami świętej Agnieszki i świętego Aleksandra w niszach. Przez około 250 lat brama była niemal ruiną, z attyką uszkodzoną przez piorun; drugi piorun, w 1851 roku, przekonał Piusa IX do renowacji.
Podczas ostrzału w 1870 roku obie statuy uległy uszkodzeniu. Po odnowieniu papież nie pozwolił ich odstawić na miejsce: nisze pozostały puste aż do Konkordatu z 1929 roku.
W dokładnym miejscu wyłomu, około pięćdziesięciu metrów na zachód od bramy, stoi pomnik z marmuru i brązu. Przed bramą, pośrodku placu, stoi Pomnik Bersaliera z 1932 roku: biegnący trębacz z brązu, wysoki na sześć metrów. W budynkach bramy, dawnym urzędzie celnym, mieści się Muzeum Historyczne Bersalierów.
Koniecznie zobacz
• Fasadę Michała Anioła.
• Miejsce wyłomu.
• Pomnik Bersaliera.
• Muzeum Historyczne Bersalierów.
Czy wiesz, że…?
• Na dziedzińcu stoją popiersia czterech znanych bersalierów, wśród nich Goffreda Mameliego.
• W 1870 roku wyłom powstał po pięciu godzinach ostrzału i ładunku podłożonym przez saperów.
Zażyczył ją sobie papież Pius IV, stąd nazwa, w miejsce pobliskiej Porta Nomentana, wkrótce zamurowanej. Michał Anioł miał osiemdziesiąt pięć lat. Według Vasariego przedstawił trzy projekty, „wszystkie ekstrawaganckie i piękne”, a papież, człowiek praktyczny, wybrał najtańszy. Prace trwały od 1561 do 1565 roku, a ukończył je Giacomo Del Duca.
Najpiękniejsza jest strona od miasta, na końcu via XX Settembre. Michał Anioł pomyślał bramę raczej jako teatralną kulisę niż przejście: cofnął ją względem murów, by dać więcej sceny prowadzącej do niej ulicy Pia.
Na fasadzie warto wypatrzyć dwie ciekawostki. Po bokach dekoracja przypomina miednicę owiniętą ręcznikiem: legenda głosi, że to żart Michała Anioła, by przypomnieć, że Pius IV pochodził z Medyceuszy z Marignano, rodziny balwierzy, a nie z florenckich Medyceuszy.
Pod jednym oknem znajduje się uśmiechnięty maszkaron, wyrzeźbiony grubo i niedokończony, w którym Rzymianie chcieli rozpoznać samego Michała Anioła. Pod drugim oknem jest ledwie zarysowany głaz: może dowód pośpiechu, z jakim kończono prace.
Fasada zewnętrzna, neoklasyczna, pochodzi z XIX wieku: Virginio Vespignani ukończył ją w 1869 roku z woli Piusa IX, ze statuami świętej Agnieszki i świętego Aleksandra w niszach. Przez około 250 lat brama była niemal ruiną, z attyką uszkodzoną przez piorun; drugi piorun, w 1851 roku, przekonał Piusa IX do renowacji.
Podczas ostrzału w 1870 roku obie statuy uległy uszkodzeniu. Po odnowieniu papież nie pozwolił ich odstawić na miejsce: nisze pozostały puste aż do Konkordatu z 1929 roku.
W dokładnym miejscu wyłomu, około pięćdziesięciu metrów na zachód od bramy, stoi pomnik z marmuru i brązu. Przed bramą, pośrodku placu, stoi Pomnik Bersaliera z 1932 roku: biegnący trębacz z brązu, wysoki na sześć metrów. W budynkach bramy, dawnym urzędzie celnym, mieści się Muzeum Historyczne Bersalierów.
Koniecznie zobacz
• Fasadę Michała Anioła.
• Miejsce wyłomu.
• Pomnik Bersaliera.
• Muzeum Historyczne Bersalierów.
Czy wiesz, że…?
• Na dziedzińcu stoją popiersia czterech znanych bersalierów, wśród nich Goffreda Mameliego.
• W 1870 roku wyłom powstał po pięciu godzinach ostrzału i ładunku podłożonym przez saperów.